Językiem oficjalnym dzisiejszej Mongolii jest język mongolski. Należy on do rodziny języków ałtajskich. Dzieli się na dwie osobne grupy: język zachodniomongolski (ojracki) i język wschodniomongolski, do którego należy język chałcha-mongolski, buriacki i większość dialektów z terenów Mongolii Wewnętrznej. Całkowita liczba osób mówiących językiem mongolskim szacowana jest na ok. 7 milionów, z czego w Mongolii - 2,4 mln, w Chinach - 3,6 mln, w Rosji - 500 tys., około 30 tys. w Afganistanie, a reszta rozrzucona jest po całym świecie.
Pierwotny język mongolski był używany do XI wieku, gdy plemiona koczownicze i klany żyły szeroko rozproszone. W okresie XII-XIII wieków większość tych plemion zostało połączonych zakładając pierwsze imperium mongolskie. Różne dialekty stopniowo łączyły się formując jednolity język, który był szeroko stosowany i uznany jako starodawny język Mongolski. Od XII do XVI wieku rozwijał się język Średniowieczny. Ten okres jest znany jako Era Wielkiego Chana i z tego okresu zostały zachowane liczne historyczne rękopisy oraz bardzo starodawna literatura.
Mongołowie swego czasu używali aż sześciu różnych alfabetów: klasyczny, kwadratowy, jasny, vagindra, sojombo i cyrylica. Obowiązujące dziś w Mongolii pismo pojawiło się dopiero po nastaniu władzy komunistycznej, wcześniej istniało pismo określane obecnie jako staromongolskie. Powstało ono w XIII w., a wzorowane było na piśmie ujgurskim, które z kolei było przekształconą wersją jednego z typów pisma semickiego (pismo sogdyjskie) pochodzącego z Bliskiego Wschodu. W klasycznym mongolskim alfabecie pisze się z góry na dół, czyta się od lewej do prawej strony.
Od 1924 r. obowiązuje w Mongolii cyrylica, która składa się z 35 liter (dwie dodatkowe litery niż w alfabecie rosyjskim). Pod koniec lat 80-tych zrezygnowano z pisowni zgodnej z wymową rosyjską, zastępując ją taką, która lepiej oddawała wymowę mongolską. Dokonano też szeregu zmian w nazwach geograficznych przywracając im dawne brzmienie. Obecnie wymowa w dużym stopniu odbiega od pisowni: używa się podwójnych samogłosek, które głównie oznaczają miejsce akcentu w wyrazie, redukuje się samogłoski w końcu wyrazu, przestawia się głoski, np. pisze się raszaan wymawia się arsza'n (źródło mineralnie), pisze się chutga, wymawia się chutag (nóż) itd.
Obecnie coraz częściej wraca się do pisma staromongolskiego. Zaczyna się go już nauczać w szkołach, a napisy charakterystycznymi "wężykami" pojawiają się coraz częściej na szyldach ulicznych. Pismo to zaczęto uważać za symbol mongolskiej tożsamości narodowej.